change font size: A A A
angielskiZmień język

wybierz język

Pogoda BIP
slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka slider nagłówka
sbn1
sbn4
sbnn1
sbnn2
sbnn3
sbnn4
sbnn5
sbnn6
sbnn7
sbnn8

Elektroniczna
Mapa Gminy

Wirtualny
Spacer

published: 2012-03-15

banery - lewa strona

banery - lewa strona

banery - lewa strona

banery - lewa strona

 

 

 

strategie i plany

gminne inwestycje

plan gospodarki niskoemisyjne gmina serniki

projekty współfinansowane z unii europejskiej

zamówienia publiczne przetargi

 

 

 

Informator

banery - lewa strona

published: 2007-07-10

W drugiej połowie XVI wieku właściciele Zawieprzyc założyli nową osadę nazwaną Wolą Zawieprzycką.  W tym czasie liczyła  ona nie więcej niż 50 mieszkańców. Z racji odległości od Zawieprzyc i ośrodka parafialnego w Bystrzycy tą miejscowość włączono do parafii Ostrów. Pierwsze dokładniejsze dane posiadamy z 1626 roku, gdy przeprowadzono spis podatkowy. W tym czasie wieś liczyła półtorej łana ziemi uprawnej, mieszkały tu, więc najpewniej 3 rodziny kmiece. Właścicielką wsi była pani Ciecierska podstolina lubelska.

             Po Ciecierskich, pochodzących z Ciecierzyna, dobra zawieprzyckie  wraz z Wólką Zawieprzycką przeszły na własność możnego rodu Firlejów. W 1649 roku jako właścicielka wsi występuje już Zofia Katarzyna (wg herbarzy Katarzyna) z Dąbrowicy Firlejowa, córka Jana Firleja wojewody krakowskiego, która wyszła za mąż za Adama Noskowskiego podkomorzego  lubelskiego. Zapewne to właśnie jej ojciec, Jan Firlej  kupił wieś niedługo po 1626 roku i przekazał swojej córce. Po śmierci Katarzyny z Firlejów wieś należała do Noskowskich,  ale Anna Noskowska dziedziczka  (wnuczka Katarzyny) będąca  żoną  Mikołaja Firleja sprzedała w 1662 roku  wieś Józefowi Gorajskiemu.

             Józef Gorajski herbu Korczak, od 1659 roku był starostą lubelskim. W 1671 roku sprzedał dobra zawieprzyckie Piotrowi  Miączyńskimu herbu Suchekomnaty, a kilka lat później właścicielem majątku został jego syn Atanazy Miączyński. 

Wojna ze Szwecją i Kozakami z połowy XVII wieku  przyniosły wielkie straty w tej wsi. Być może również tą wieś „spalili Kozacy” tak jak to się stało w pobliskiej Brzostówce. Właśnie to może tłumaczyć, że według danych z 1676  roku  Wola Zawieprzycka   liczyła zaledwie 10 mieszkańców.  Był to czas już  prawie dwudziestu lat po ustaniu działań wojennych, gdy wieś otrząsnęła się już po wojnie.   Można, więc przypuszczać, że około 1660 roku wioska mogła być zupełnie opuszczona, tak jak to było z wieloma wsiami w tej okolicy. 

            Wojny z początku XVIII wieku również mogły spowodować duże straty, ale po 1717 roku, kiedy w Polsce zapanował wreszcie pokój wieś zaczęła się odradzać. Dane z drugiej połowy XVIII wieku informują, że mieszkało tu około 150 osób.

Dziedzic wsi Atanazy Miączyński (biogram patrz aneks) herbu Suchekomnaty zmarł w 1723 roku, a dobra Zawieprzyce odziedziczył jego młodszy syn Piotr. Piotr Miączyński nie  musiał uczestniczyć w licznych wojnach tak jak ojciec,  aby zrobić karierę. Jeszcze za życia ojca młody Piotr został starostą kamieniopolskim i starostą krzepickim (1711), w latach 1720 i 1722 był już posłem, a po śmierci ojca i objęciu części majątku, został kasztelanem chełmskim. W 1737 roku został  wojewodą  czernichowskim, w 1740 otrzymał od króla order Orła Białego.  Był typowym człowiekiem swojej epoki, dbał o swój interes handlując na dużą skalę zbożem, z  Węgier sprowadzał wino. Odziedziczony majątek i gospodarność przyniosła fortunę. Jednak z drugiej strony zarzuca się mu otaczanie się miernotami i karierowiczami. Sam promował takich ludzi do różnych urzędów. Wobec sąsiadów był nieustępliwy, a kroniki sądowe dają liczne przykłady jego pozwów wobec sąsiadów, z którymi sądził się przez długie lata.  Dodatkowo był bezwzględny wobec poddanych i sług. Żenił się dwukrotnie, najpierw z Antoniną Rzewuską, z którą miał synów Adama i Józefa, następnie z Marianną Wierzbowską.

            O bogactwie Piotra Miączyńskiego krążyły legendy, a król Polski Stanisław August Poniatowski borykał się z brakiem pieniędzy.  Dnia 10 V 1774 roku król nadał Miączyńskiemu order św. Stanisława, a latem tego samego roku wysłał do Miączyńskiego posła z prośbą o pożyczkę. Piotr Miączyński jednak "odmówił tej przysługi". Miał taką pozycję, że mógł odmówić nawet królowi. W dwa lata później Miączyński zmarł.

Wólka Zawieprzycka w drugiej połowie XVIII wieku stała się średniej wielkości osadą.  W 1787 roku w tej wsi mieszkało 129 osób w tym 5 Żydów. Nazwę wsi zapisywano jako Wola Zawieprzowska. Według taryfy podatku podymnego z 1790 roku w tej wsi ogółem było 21 budynków mieszkalnych i gospodarczych w tym był  browar, karczma oraz 19 budynków mieszkalnych.

 Po Piotrze Miączyńskim, zmarłym w 1776 roku, dziedziczył jego młodszy syn Józef Miączyński generał wojsk polskich, starosta makowiecki. Józef Miączyński zmarł w 1787 roku, a majątek Zawieprzyce odziedziczył jego syn Ignacy Miączyński.

            Ignacy Miączyński urodził się w Zawieprzycach w 1760 roku. Zapewniono mu gruntowne wykształcenie w Collegium Nobilum w Warszawie, zwiedzał Europę  i studiował we Francji i Włoszech. W 1781 roku został szambelanem królewskim, miał też liczne starostwa przynoszące mu znaczne dochody. Nie brał udziału w życiu politycznym kraju. Po II rozbiorze kraju w 1793 roku zamieszkał w Galicji. Rok później Miączyński, zapewne z tego powodu, że trudno było mu administrować majątkiem w innym kraju (sam mieszkał w Cesarstwie Austrii) sprzedał majątek Zawieprzyce Aleksandrowi Morskiemu. 

            Od 1794 roku Zawieprzyce i Wólka Zawieprzycka należały do Aleksandra Morskiego podkomorzego przemyskiego.    Morski, na skutek działów w rodzinie, przekazał te dobra swemu kuzynowi Onufremu Morskiemu. Onufry Morski kasztelan kamieniecki wydał w 1805 roku  swoją córkę Józefę za hrabiego Antoniego Ostrowskiego. Na skutek podziałów rodzinnych wśród Morskich, Ostrowski  otrzymał dobra Zawieprzyce w 1818 roku. Od tej pory aż do 1945 roku folwark Wólka Zawieprzycka należał już do Ostrowskich.

Według danych z 1827 roku stan Wólki Zawieprzyckiej nie zmienił się. W tymże roku było tu  22 domy i 105 mieszkańców. 

            Antoni Ostrowski (ur. 1782) dziedzic dóbr Zawieprzyce od 1818 roku należał do elity ówczesnego Królestwa Polskiego. Kształcił się pod okiem Hugo Kołłątaja, Tadeusza Czackiego i Jana Woronicza. Na ochotnika zgłosił się do powstania kościuszkowskiego. W 1807 roku był we władzach nowo powstałego Księstwa Warszawskiego,  organizował Gwardię Narodową. Następnie w armii Księstwa Warszawskiego, uczestniczył w bitwie pod Raszynem i słynnej bitwie pod Lipskiem w 1813 roku, gdzie był świadkiem śmierci księcia Józefa Poniatowskiego, marszałka Francji w nurtach rzeki Elstery. Po przegranej bitwie wzięto go do niewoli, ale na osobistą prośbę cara Aleksandra uwolniono go.

            Następnie Ostrowski wziął udział w organizowaniu Królestwa Polskiego pod berłem cara. Bywał w Paryżu i Petersburgu. W 1819 roku został mianowany senatorem,  oraz kasztelanem  i wojewodą  Królestwa Polskiego, był też hrabią. Ceniono jego gospodarność, był jednym z prekursorów rozwoju przemysłu w Polsce, założył Tomaszów Mazowiecki.

            Podczas powstania listopadowego był generałem i szefem Gwardii Narodowej. Był też przewodniczącym Senatu. Jednak Gwardia Narodowa pod jego dowództwem nie zapisała się najlepiej w historii powstania. W końcu 1831 roku wyemigrował do Francji. Jego liczne majątki tym Zawieprzyce i Wólka Zawieprzycka, zostały przejęte przez skarb państwa. Zmarł w swoim majątku w les Maderes koło Tours dnia 4 XII 1845 roku. Antoni Ostrowski z  pierwszego małżeństwa z Józefą Morską miał syna  Stanisława Kostkę Władysława Kazimierza (ur. 1812), pana na "Tomaszowie, Łaziskach, Wąwale, Cekanowie i Zawieprzycach". Stanisław Ostrowski w wojsku polskim był podporucznikiem artylerii, przebywał też na emigracji w Paryżu wraz z ojcem. Jednak w 1832 roku car pozwolił mu wrócić i objąć majątek odziedziczonych po ojcu. Tak, więc Stanisław Ostrowski został kolejnym dziedzicem Zawieprzyc oraz Wólki Zawieprzyckiej.

Stanisław Ostrowski ożenił się dnia 25 07 1848 roku z Heleną ze Skrzyńskich. Ze związku ze Skrzyńską urodził się w 1854 roku  Juliusz Karol Ignacy Stanisław Kostka, który uzyskał wykształcenie prawnicze na Zachodzie. Ożenił się w Dijon w 1882 roku z Marią Delfiną Eufrozyną Julią z Tyszkiewiczów. Juliusz Ostrowski był kolejnym dziedzicem Zawieprzyc po śmierci ojca w 1889 roku. W 1891 roku potwierdzono jego tytuł hrabiowski.

Należy też wspomnieć, że Ostrowscy z reguły nie zarządzali samodzielnie tym majątkiem, ale go dzierżawili. W drugiej połowie XIX wieku dzierżawcą majątku był Ksawery Skłodowski (1816-1884) kuzyn Marii Curie-Skłodowskiej.

 Dziadek Marii, Józef Skłodowski pedagog i dyrektor gimnazjum lubelskiego, w 1862 roku został przedwcześnie przeniesionych na emeryturę. Powodem było patriotyczne nastawienie młodzieży gimnazjalnej, której sprzyjał Skłodowski. Na emeryturze Skłodowski przeniósł się do swojego kuzyna Ksawerego. W Zawieprzycach u dziadka i kuzyna bywała mała Maria Skłodowska, córka Władysława (1832-1902). Józef Skłodowski zmarł 21 VIII 1882 roku, a jego kuzyn w dwa lata później. Są pochowani w Kijanach.

W 1864 roku po powstaniu styczniowym ziemia dworska została uwłaszczona. Powstała wtedy samodzielna miejscowość Wólka Zawieprzycka, którą włączono do gminy Syrniki. Do majątku Zawieprzyce należał odtąd tylko niewielki folwark.

W 1921 roku w Wólce Zawieprzyckiej naliczono  75 domów i 422 mieszkańców. W folwarku natomiast 1 dom i 8 mieszkańców. W okresie międzywojennym w tej wsi działały dwa  sklepy spożywcze należący do J. Raka oraz T.  Raka.

Ostatni dziedzic dóbr zawieprzyckich, Jan Krystyn hrabia Ostrowski urodził się 09 08 1894 roku. W 1921 roku ożenił się z Anną Leonią Broel-Plater z Białaczowa. Był kawalerem zakonu maltańskiego, zajmował się tłumaczeniami. W 1944 roku w wyniku reformy rolnej jego majątek w tym i folwark Wólka Zawieprzycka został przejęty przez państwo. Hrabia Ostrowski zmarł dnia 06 02 1981 roku w Krakowie.